یکصد و بیست و ششمین جلسه ی انجمن با حضور :

ذوالفقار شریعت - گودرز عباسی - لاله دبستانی - اکرم مرتضی وند - امین عیدیان اصل - طلوعی - سیده زهرا شبّر - شکوفه پاویز - پرستو پاویز - افسانه بهرام پور و یوسف کریمی برگزار گردید .

عیدیان دو شعر خواند.

شریعت معتقد بود که این اشعار خوانده شده ، یک حالت تمرین شاعری داشته و هیچ اتفاقی تازه ای در آنها نیفتاده است و توصیه هایی به این شاعر ارائه نمود .

شکوفه و پرستو پاویز نیز اشعاری خواندند که همین توصیه ها نیز به آنان داده شد .

بهرام پور یک شعر کلاسیک قرائت کرد که شریعت به اشکالات قافیه و وزن در این اشاره کرد و توضیحاتی به شاعر ارائه کرد .

سپس شریعت برای آشنایی حاضرین با تکنیک های ادبی ، در خصوص «آشنایی زدایی» در شعر، بیاناتی مطرح کرد که شرح آن در زیر می آید :

آشنایی زدایی:

درک ما از مفهوم پدیده ها وحس ما از زیبایی آن ها، بی گمان رویکردی است که رفته رفته به عادت بدل می شود. مثال: وقتی به غروب نگاه می کنیم، دو گونه احساس به ما دست می دهد؛ یا حس دلتنگی یا نوعی نگاه آمیخته با زیبایی که به گونه یی از آن لذت می بریم و این دوگونه احساس، به نوعی، به عادتی در نگرش ودریافت (حس)ما بدل می شود؛ یعنی این دوگونه احساس و نگاه به "غروب"، با گذشت زمان در فرایند تجربه ی ما به این پدیده (غروب) به عادت روز مره و دوام دار بدل می شود وبه گونه یی ما به این دوگونه نگاه نسبت به غروب عادت می کنیم.

با توجه به آن چه گفته شد،وقتی می خواهیم این دوگونه نگاه متعارف به غروب را که از روی تجربه ی حسی(یا درکی ) به عادت ما بدل شده را بشکنیم و از متعارف نگری بپرهیزیم و آن را غیر متعارف و نا آشنا ببینیم، همین گونه نگرش، به نحوی مفهوم آشنایی زدایی در حس و نوع نگاه ما را شکل می دهد که یکی از بحث های عمده در رویکردهای ادبی و در بر خورد ما بامتن ادبی  است.

 آشنایی زدابی چیست؟:

نخستین بار،"ویکتور شکلوفسکی"فرمالسیت روسی، مفهوم «آشنازدایی»را مطرح ساخت پس از او ،«یاکوبسن »و«تینیانوف» از مفهوم «آشنازدایی ostrannenjaبه عنوان بیگانه سازی درمتن های ادبی نام بردند.

 «ژان وپل سارتر» فیلسوف اگزیستاسنیالسیت فرانسوی واژه ی Estrangement در زبان انگلیسی را برای بیان آن (آشنایی زدایی) به کار برد.

شکلوفسکی در کلیت به این باوراست که هنر،ادراک حسی ما را دوباره سامان می دهد و در این مسیر قاعده های آشنا و ساختارهای به ظاهر ماندگار واقعیت را دگرگون می کند؛ یعنی از دید او: هنر عادت های مان را در فرایند ادراک حسی تغییر می دهد و هر پدیده ی آشنا و مفهوم مبتنی بر دریافت عادت را (که آشنا برای ما است) نا آشنا و بیگانه می سازد که همین بیگانه سازی  و« ناآشنایی » رامی توان به گونه یی، «آشنایی زدایی» از مفاهیم و پدیده دانست.

این مفاهیم وپدیدها (چه درحالت عینی وچه هم در حالت ذهنی )می تواند در متن های ادبی (وگونه های متعددآن)

باهمین رویکرد آشنایی زدایی شکل بگیرند.

 "شکلوفسکی"درنوشته یی زیر نام"هنرمانند یک شگرد"،رویکرد آشنایی زدایی را درکلیت، دیدن پدیده ها به گونه ی نا متعارف،غیرمعمولی و غیر طبیعی می داند و می نویسد:"آشنایی زدایی؛یعنی دیدن چیزها(پدیده ها)خارج از زمینه ی معمولی وطبیعی شان."

این توجیه به گونه ی روشن می رساند که برهم زدن قاعده ها و هنجارهای اَشنا و در واقع آشنایی زدایی به مفهوم ایجاد دید تازه و نگاه جدید در فرآیند آفرینش هنری است که هنرمند با همین روشِ آشنازدایی،دنیای نادیده، نا آشنا و تازه ای را باید کشف کندوسپس به ارایه ی آن بپردازد.

  آشنایی زدایی در حوزة زبان:

این رویکرد آشنایی زدایی، افزون بر گونه ها و پدیده های دیگر در حوزه ی زبان نیز تعمیم می یابد؛ یعنی این که آفرینشگر در فرایند کاربرد زبان باید این آشنایی زدایی را انجام بدهد تا صور زبان از چارچوب کسل کننده، متعارف و قاعده ییِ آن بیرون شود و در واقع کاربرد زبان به گونه ای شکل بگیرد تا آن چارچوبِ متعارف و قاعده ای را بشکند و زبان متمایز و متفاوت شده از حالت معمولی آن بیرون گردد.

در حوزه ی ادبی نیز، زبان با توجه به رویکرد آشنایی زدایی از متن نا آشنا و بیگانه می شود؛ اما باید متوجه بود که این نا آشنایی به معنای پرت شدن ما در سراشیبی بی مفهومی و بی معنایی زبان نیست، بلکه کارکرد روش آشنایی زدایی در  فرایند به کار گیری زبان ، به معنای یافتن و درک افق های تازه ی مفهومی است که ما را به سوی جغرافیای ناشناخته شده ی معنایی می کشاند.

آشنایی زدایی در متن ادبی:

همان گونه که در بخشی از این نوشتار آمد، هر گونه متن ادبی(با توجه به گونه های مختف آن) با رویکرد آشنایی زدایی هم در زبان و هم در محتوا شکل می گیرد و در این فرایند(آشنایی زدایی) هر گونه تصور متعارف و پیش گویی های خواننده از متن ادبی برهم می خورد.

افزون بر شعر، در گونه های ادبی دیگر مانند: داستان رویکرد آشنایی زدایی از طریق ارائه دیدگاه های شخصیت های داستان و راوی(نویسنده) و پرداخت روایت ها در متن داستان به وسیله ی زبان صورت می گیرد و داستان نویس با بیان حادثه(یا حوادثی) در طرح و ساختار داستان، همه چیز را جذاب ، بهت زده و شگفتی آور می سازد.

در پایان باید گفت که رویکرد آشنایی زدایی، تأثیر عمیقی را هم در عرصه ی آفرینش ادبی و هم در زمینه ی نقد معاصر به جاگذارده است .

*برگرفته از وبلاگ خراسان زمین *

سپس از حاضرین خواست تا در جلسه ی بعد ، شعری که در آن به نوعی «آشنایی زدای» شده باشد ارائه نمایند یا اشعاری از شاعران معاصر که دارای این خصوصیت باشند را پیدا کرده و ارائه نمایند
چلسه در ساعت 18.45 خاتمه یافت

خبرگزاری کار ایران ( ایلنا ) : «خورهای احساس» ، برترین های خود را معرفی کرد

نخستین دوسالانه ی «خورهای احساس» ویژه انتخاب کتاب برتر شعر خوزستان ، با معرفی برترین ها ، به کار خود خاتمه داد .

اخوزستان- ایلنا: نخستین دوسالانه «خورهای احساس» ویژه انتخاب کتاب بر‌تر شعر خوزستان، با معرفی برترین‌های این دوره، به کار خود خاتمه داد.

به گزارش ایلنا از بندر امام خمینی (ره)، در این مراسم که در مجتمع فرهنگی رفاهی اداره آموزش و پرورش بندر امام و با حضور جمع کثیری از شاعران و منتقدین ادبیات خوزستان اجرا گردید، ابتدا ذوالفقار شریعت ضمن خیر مقدم به حاضرین گفت: با توجه به اینکه احساس می‌شد در میان جشنواره‌های ادبی استان خوزستان، جشنواره‌ای که در آن به بررسی و نقد کتاب‌های چاپ شده شعر شاعران این استان، اختصاص داشته باشد، وجود ندارد، بر آن شدیم تا با حداقل امکاناتی که در اختیار داریم، به این امر مهم اقدام کنیم.

وی تصریح کرد: لذا در خرداد ماه سال جاری فراخوان این جشواره اعلام گردید که بر اساس آن کتب شاعران این استان در سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ را در بر می‌گرفت.

شریعت افزود: تعداد ۲۵ اثر از ۱۹ شاعر «۱۴ اثر در قالب کلاسیک و ۱۱ اثر در قالب آزاد» به این دبیرخانه رسید. هر چند بودند تألیفات دیگری که یا به دلیل عدم اطلاع و یا عدم تمایل شاعرانشان از این جشنواره بازماندند ولی سعی شد آنچه واصل گردیده توسط خبره‌ترین و منصف‌ترین داوران استان، داوری شدند.
شریعت داوران این جشنواره را به شرح زیر معرفی کرد:

در بخش کلاسیک: استاد حبیب پیام - استاد پرویز حسینی – خانم دکتر پروانه حلوسی

و در بخش آزاد: استاد پرویز حسینی - دکتر سعید محمّد حسنی و استاد افسانه نجومی.

شریعت در پایان از تلاش‌های تک تک اعضاء دبیرخانه که همگی از اعضاء انجمن ادبی کار کتابخانهٔ شهید اندرزگو بودند تشکر کرد.

سپس منوچهر صفائیان رییس اداره کتابخانه شهرستان ماهشهر طی سخنانی ضمن خیر مقدم به شاعران و اساتید حاضر، این جشنواره را در نوع خود بی‌نظیر دانسته و ابراز امیدواری کرد تا در دوره‌های بعدی کاستی‌های موجود بر طرف شود.

به گزارش خبرنگار ما، گلمرادی شهردار بندر امام نیز برای دقایقی طی سخنان کوتاهی نوید برطرف نمودن مشکلات پیش روی فرهنگی را در بندر امام دادند.

در ادامه برنامه، شاعران حاضر، اشعارشان را قرائت کردند و گروه موسیقیِ «اهورا» نیز با اجرای موسیقی سنتی حال و هوای دلنشینی را بر فضای جشنواره حاکم کرد.

سعید محمد حسنی با ایراد سخنانی خصوصیات یک کتاب خوب شعر را برشمرده و گفت: علاوه بر فرم و محتوا باید به انتخاب فونت، طرح جلد و صحافی نیز توجه گردد. محمد حسنی جشنواره «خورهای احساس» را در نوع خود، کاری بی‌نظیر دانسته که می‌تواند جایگاه ویژه‌ای را در ادبیات استان خوزستان به دست آورد.

در ادامه برنامه، حبیب پیام بیانیه هیأت داوران را بشرح زیر قرائت نمود:
پیش و پسی یافت صف اولیا
پس شعرا آمد و پیش انبیا

هیأت داوران نخستین جشنواره خورهای احساس از اولین روزهای دعوت به کار با تشکیل دو کار گروه تخصصی در دو بخش شعر کلاسیک و نو و با صرف ۲۰۰ ساعت نفر کار تحلیلی تمامی مجموعه‌های رسیده را با دقت تمام مورد نقد و بررسی قرار داد. گفتنی است که اساساٌ تکوین داوری در چارچوب چهار فرایند عمده شکل گرفت و مجموعه‌های شعری که حائز رتبه شدند در قالب کنش متقابل میان این چهار فرایند توضیح داده شده‌اند. البته در تحلیل نهاییِ هیأت داوران، هیچ یک از این فرایند‌ها نسبت به فرایند دیگر اولویت تبینی نداشته است.

و اما چهار فرایند عبارتند از:
۱ – زایش جهان فکری و‌شناختی نوینی از نسبت واقعی میان ساخت و معنا و بالانس احتمالی آن‌ها.
۲ – توجه به نقش زبان در صورت بندی مفاهیمی چون بافت. فرم. ساخت. معنا و آرایه‌های ادبی و...
۳ - نوآوری ومتفاوت نویسی و هم عصر بودن در عین ساده نویسی.
۴ – نقش مجمو عه شعر رسیده در ارتقای شعر استان.

هیأت داوران معتقد است چارچوب‌های فراگیرِ ذکر شده گستره مناسبی هستند که می‌توان در قالب آن‌ها یک مجموعه شعر را به عنوان یک متن مستقل و تأثیر گذار بررسی و تحلیل کرد.

در پایان ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که انتخاب کتاب‌ها نسبی و از میان مجمو عه‌های رسیده صورت گرفته و به طور قطع بضاعت شعرِ پیشرو ِ استان خوزستان، بسیار بیش از این است.

هیأت داوران امیدوار است جشنواره خور‌های احساس بتواند در رشد و بالندگی شعر اصیل استان نقش و رسالت راستین خود را به انجام رسانده باشد.

در پایان نفرات بر‌تر به شرح زیر معرفی شدند:
در بخش کلاسیک، محمود طیب با مجموعه شعر «و تو را شنیدم روزی که اتفاق افتادی» و خانم ایمان طرفه با مجموعه شعر «کمی خنک‌تر از جهنم» بصورت مشترک، رتبهٔ اول و خانم طیبه شهبازی با مجموعه شعر «از شامگاه ۲۹ دی» رتبه سوم را کسب نمودند. هیأت داوران کسی را شایستهٔ رتبهٔ دوم ندانست.

در بخش آزاد، شهرام فروغی مهر با مجموعه شعر «عاشق عمودی می‌میرد» رتبه اول، غلامرضا بشیری با مجموعه شعر «یک دفتر پر از ماهِ گیسو بریده» رتبه دوم و سیاوش جلیلیان با مجموعه شعر «با علفهای شیری چراگاه» رتبه سوم را کسب کردند.

همچنین از صالح عطّارزاده به عنوان یکی از پیشگامان شعر دفاع مقدس، تجلیل به عمل آمد.


حاشیه جشنواره:

این جشنواره که قرار بود در تالار ۴۰۰ واحد اداره بنادر برگزار شود به ناگهان به مجتمع فرهنگی رفاهی آموزش و پرورش منتقل گردید. که این موضوع باعث سرگردانی میهمانان و بروز مشکلاتی در محل برگزاری گردیده بود، شریعت در پاسخ به علت این اتفاق با سرودن این شعر:

«خورهای احساس» بهانه‌ای بود
تا احساسمان را جریحه دار کنند
کوتاه مردانی که
جز پریدن از دیوار کوتاه هنر
نمی‌دانند.
 گفت: در این خصوص و اینکه چرا، معاونت طرح و توسعه اداره کل بنادرو دریانوردی استان خوزستان، در ۲۴ ساعت قبل از شروع جشنواره در اقدامی غیر منتظره و توهین آمیز که نتیجه آن می‌رفت تا باعث سرافکندگی بندر امام شود، بزودی کنفرانس خبری خواهم داد.

پایان پیام

1390/11/8 - 14:25
کد خبر : 237725